Grywałd
To jedna z większych wsi gminy Krościenko
nad Dunajcem, malowniczo położona w Gorcach
u stóp Lubania. Główna jej część rozciąga
się wzdłuż doliny Waskiego Potoku, uchodzącego
do Krośnicy. Składa się z szeregu przysiółków
wysoko położonych w Gorcach, a wśród nich
Wybraństwo (670 m) i Wymyśle (690 m). Osłonięta
od wiatru dolina sprawia, że Grywałd ma specyficzny
mikroklimat, z dużą ilością słonecznych dni.
Bliskość gór i czyste powietrze sprawiły
że stał się miejscowością turystyczną, sporo
tu miejsc noclegowych.
Grywałd występuje w dokumentach po raz pierwszy
w roku 1330 jako Grünewald, czyli Zielony
Las. Parafia tutejsza powstała przed rokiem
1330 i była fundacją królewską. Jej tradycje
zdaniem historyków sięgają wieku XIII. Legenda
mówi natomiast, że na miejscu dzisiejszej
świątyni miała znajdować się pogańska gontyna.
Na mocy przywileju króla Zygmunta III Wazy
z roku 1591 sołtystwo wsi Grywałd otrzymała
rodzina Grywałdzkich
Najcenniejszym zabytkiem wsi jest zachowany
w dobrym stanie drewniany kościół świętego
Marcina, zbudowany na przełomie XV i XVI
wieku. Budowla ta o charakterystycznej dla
gotyku podhalańskiego konstrukcji zrębowej
została przebudowana w XVII wieku. Dobudowano
wówczas wieżę, z nadwieszoną izbicą, oraz
soboty wokół kościoła. Wewnątrz zachowała
się piękna polichromia z roku 1618. W ołtarzu
głównym uwagę zwraca późnogotycki tryptyk
z początku XVI wieku. Przedstawia on postacie
św. Marcina patrona kościoła, św. Anny Samotrzeciej
oraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Znajdował
się tu także posąg Marii, zaliczany do grupy
gotyckich Pięknych Madonn. Niestety podczas
ostatniej wojny został zrabowany przez Niemców.
W grywałdzkim kościółku znajduje się także
wczesnobarokowy ołtarz boczny i posąg Matki
Boskiej Różańcowej z XVII wieku.
Z Grywałdu warto wybrać się zielonym szlakiem
na Lubań, przez Gronik (777 m n.p.m.) i i
polanę Pisarzową - ok. 2.15 godz.